معرفی گیاه سرخس و نحوه نگهداری آن ها

سرخس و مشخصات آن:

سرخس ها گروهی از گیاهان نهانزاد آوندی هستند. سرخسهای کنونی گروهی تکامل یافته ترین گیاهان از این گروه هستند. رشد برگ در سرخسها نسبتا کامل و مدوام و ریزوم آنها پایا است. در سرخسها مثلسایر نهانزادان آوندی تولید گیاه برگدار با تشکیل تخم آغاز می شود و بنابراین با اسپوروفیت مطابقت دارد.

اسم علمی سرخس Nephrolepis exaltata، از خانواده Polypodiaceae می باشد. این جنس دارای ۳۰ گونه مختلف از سرخس ها بوده که به سرعت به وسیله استولون توسعه می بیابند. گونه مذکور، بومی نواحی استوایی است و ارتفاع آن به حدود یک تا دو متر می رسد و گسترش بسیار زیادی دارد. سرخس گیاهی همیشه سبز است و هم به صورت گلدانی، هم به صورت آویزی استفاده میشود.

نگهداری سرخس

مراقبت:

این گیاه به نور متوسط، حرارت معمولی، آبیاری متوسط تا زیاد، رطوبت هوای ۹۰ ،۷۰ درصد و خاک قلیایی احتیاج دارد.

آبیاری:

سطح خاک گلدان را لمس کنید . زمانی که سطح بالایی خاک خشک شد ، به آن آب دهید و آبیاری را تا جایی ادامه دهید که از زیر گلدان بیرون بزند و بهتر است که یک بشقاب را زیر گلدان قرار دهید .

هرگز از آب معدنی برای این گیاه استفاده نکنید زیرا باعث پوسیدگی ریشه می شود . برنامه آب دهی به گیاه را بر اساس دمای اتاق تغییر دهید ، به طور مثال اگر دمای اتاق شما گرم تر  ۲۴ درجه  می باشد، باید آب دادن را بیشتر کنید .

اگر اتاق خنک تر از  ۱۸ درجه  است ، اجازه دهید که خاک کمی خشک شود و بعد دوباره به آن آب بدهید . اگر بیش از حد به آن آب بدهید، کم کم به رنگ زرد تغییر می یابد . پژمردگی نیز نشانه آبیاری کم  می باشد .

کود:

کود مورد نیاز این گیاه را می توان به میزان ۱ گرم در لیتر، هر هفته یکبار، از فروردین تا شهریور، مصرف کرد.

خاک:

خاک جنگلی و یا خاکبرگ، برای رشد سرخس مطلوب و مناسب است.

 

انواع سرخس

ازدیاد:

سرخس را می توان به دو روش تکثیر کرد. زمانی که گیاه ساقدهای رونده ریشه زا تولید می کند در صورت تماس انتهای ساقه ها با خاک گیاهان کوچک بوجود می آیند که پس از ریشه دار شدن، با جدا کردن و پرورش آنها می توان گیاهان جدیدی تولید کرده این روش زمانی که گیاه در طول بهار و تابستان فعالی است عملی خواهد بود برای این روش گلدان هایی با قطر دهانه ۹ سانتیمتر، حاوی کمپوست بذر و قلمه یا کمپوست گلدانی مناسب خواهد بود.

خاک را به اندازه کافی مرطوب کنید و دمای محیط را ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتیگراد نگاهدارید. روش دیگر تکثیر سرخس، استفاده از هاگهای بوجود آمده در سطح زیرین برگها است.

هاگ ها را روی یک صفحه کاغذ سفید جمع آوری کنید و در سینی بذر حاوی کمپوست بذر و قلمه، به شکل پراکنده روی سطح خاک بکارید. گلدان یا سینی بذر را با کیسه پلاستیکی شفاف بپوشانید و در دمای ۲۱ درجه سانتیگراد نگاهدارید. زمانی که سرخسهای جوان تقریبا ۵ / ۲ سانتیمتر شدند، آنها را بیرون آورده و هر یک را در گلدانی با قطر دهانه ۶ سانتیمتر حاوی کمپوست گلدانی بکارید و زمانی که بزرگتر شدند.

گلدان ها را نیز بزرگتر کنید. گیاه را همیشه دور از تابش مستقیم خورشید بگذارید. بهتر است آبیاری از زیر انجام گیرد یعنی گلدان را در بشقابی قرا داده و آب را داخل بشقاب پر کنید. ضمنا گاهی گیاه را با یک سمپاش کوچک خیس نمایید.

 

نحوه مراقبت و نگهداری از سرخس مینیاتوری

 

ریشه :

ریشه سرخس ها همیشه نابجا و نازک بوده، قطر آن از ۲ تا ۳ میلیمتر تجاوز نمی کند. ریشه های نابجا علاوه بر سطح ریزوم روی دمبرگ سرخس ها نیز می روید. در برش عرضی استوانه آوندی ریشه در سرخسها، دو دسته آوند آبکشی متناوب با دو دسته آوند چوبی به شکل مثلث که در پایه به یکدیگر متصل هستند و در بین آن دو فضایی برای پارانشیم مغزی وجود ندارد دیده می شود.

بعد از آوندها لایه دایره محیطی که سلول های آن متناوب با سلول های آندودرمی هستند و سپس پارانشیم پوستی ریشه قرار دارد. پارانشیم پوستی را از خارج لایه کرک زا در نقاط مختلف آن کرکهای عریض و طویل کشنده (به جای اپیدرم) دیده می شود محصور می سازد.

ساقه :

سرخس ها ریزوم دارند و ریزوم در سال یک ساقه هوایی تولید می کند که حامل برگهای بزرگی است. ساقه سرخسها، به استثنای بعضی گونه های نادر مناطق حاره، همیشه زیرزمینی و به صورت ریزوم است.

ریزوم سرخس تریکومانس آلاتوم که سرخسی کوچک است، دارای ساقه نازک با ساختاری ساده و یک استوانه مرکزی است. در برش عرضی ریزوم این سرخس بخشهای زیر دیده می شود.

طبقه اپیدرم، منطقه فیبر پوستی، پارانشیم پوستی، لایه آندودرم، دایره محیطیه، آوندهای غربالی، وجود یک ردیف سلول پارانشیمی در زیر حلقه بافت آبکش، دسته های چوبی مرکب از تراکئیدهای دارای تزئینات مارپیچی نردبانی که کم و بیش همراه با عناصر پارانشیم چوبی اند.

 

نگهداری سرخس مینیاتوری

برگ :

برگ سرخس فروند نامیده می شود. برگها نسبت به ساقه بزرگ اند و اثر برگی آنها که اهمیت زیاد دارد، در محل تشکیل در استوانه مرکزی ساقه یا حتی در قطعات آن چاله ای ایجاد می کند. برگ سرخس ها دارای ۲ ویژگی هستند. حالت پیچیده برگ قبل از باز شدن. برگ جوان به صورت دسته عصا پیچیده است و رشد نامحدود آن.

برگها در سرخس ها مستقیما از ریزوم جدا شده و رشد و توسعه آنها معمولا چندین سال طول می کشد. رشد برگ بوسیله مریستمی که در نوک و رأس آن قرار دارد صورت گرفته و دمبرگ یا پایه آن نیز تقریبا همانساختار تشریحی ریزوم را با اختلاف عدم قرینه محوری و داشتن قرینه طرفی دارد. در ساختار کلی برگ، پارانشیم نرده ای همراه با پارانشیم حفره ای تشکیل مزوفیل وجوددارد. سلول های اپیدرمی و سلول های روزنه ای کلروفیل دارند.

چرخه زندگی و تولید مثل در سرخس ها

در گیاهان آوندی تناوب نسل ها به صورت گامتوفیتو اسپور و فیتدیده می شود. گیاهی که معمولا سرخس نامیده می شود در واقع اسپوروفیت است که بزرگ برگدار و سبز است و امکان دارد که در تمام سال باقی بماند. در فصل های معینی از سال سلول های سطح زیرین برگ سرخس هاگدانهای عدسی شکل پایه داری تولید می کنند.

معمولا در یک نقطه برگ چند هاگدان باهم پدید می آیند. این دسته هاگدانهاسور نامیده می شود. در بسیاری از موارد سورها دو ردیف منظم در دو ردیف رگبرگ اصلی برگ تشکیل می دهند.

در هاگدان محتوی سلول های مادر هاگ است که پس از تقسیم میوز هاگهای هاپلوئید دارای پوشش محافظ تولید می کنند. سرانجام هاگدان ها خشکیده و شکفته می شوند و هاگها بیرون می ریزند. بعد این هاگها می رویند و گامتوفیتهای هاپلوئید را بوجود می آورند.

اندامهای جنسی آنتریدی و آرکگون در سطح زیرین گامتوفیت ایجاد می شوند. آنتریدی تولید گامت نر و آرگون تولید گامت ماده را می کند که از لقاح آنها تخم ایجاد شده و از رشد تخم گیاه اسپوروفیت حاصل می شود. و به این ترتیب این چرخه ادامه می یابد.

چند گونه از سرخس های ایران

پرسیاوشان معمولی

این سرخس در نقاط مرطوب، در کنار جویبارها و در حلقه چاههای آب شمال ایران می روید. برگ دارای دمبرگ دراز بی کرک و براق با پهنکی از تقسیمات کوچک است.

پرسیاوشان معمولی

 

پرسیاوشان پا سیاه

قسمت انتهایی برگ این سرخس تقسیمات باریک و فراوان داشته و دمبرگ آن براق سیاه است.

سرخس مار زبان

دارای دو نوع برگ عقیم و بارور است. برگ عقیم فاقد هاگدان، بیضی شکل دارای کناره های کامل و برگ باور، بسیار باریک، لوله ای شکل و حامل دو ردیف اسپورانژ است.

سرخس مار زبان

سرخس بسپایک

حلقه مکانیکی اسپورانژ در این سرخس ناقص بوده، رگبرگهای فرعی برگها که از مرکز به لبه یا کناره آن نمی رسند. این گیاه در تمام سال سبز و دارای برگهای پایا یا چند ساله است.

 

سرخس بسپایک

زنگی دارو

ساقه زیرزمینی این سرخس پوشیده از بقایای پوسیده برگهای قبلی است. حلقه مکانیکی اسپورانژ در این سرخس ناقص است.

 

زنگی دارو

سرخس بلوطی

این گیاه بدون گل جذاب دارای ساقهای خزنده است که درست در زیر سطح زمین به صورت افقی رشد می کند از این ساقه برگ ساقه های سبز رنگی به صورت عمودی رشد می کنند که به آهستگی برافراشته می شوند. سرخس بلوطی توسط بوجود آوردن هاگهای ریز در زیر برگ ساقه هایش تولید مثل می کند. هاگ ها در دسته هایی تولید می شوند که برای دیدن به اندازه کافی بزرگ هستند.

 

سرخس بلوطی

 

 

 

 

نگهداری گیاه کروتون را در این مطلب بخوانید.

 

از این نوشته چه قدر راضی بودید؟!
*

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *